Views: 55
ویژه نامه روز دهم محرم – عاشورا – حضرت امام حسین (ع)همزمان با روز دهم محرم الحرام، ویژه نامه حضرت امام حسین (ع) و روز عاشورا منتشر شد.
روز دهم عاشورا – عاشورا – امام حسین (ع)عاشورا، روز دهم از ماه محرّم. اهمیت این روز برای شیعیان به دلیل واقعه عاشورای سال ۶۱ قمری است. امام حسین(ع) در روز عاشورا به همراه یارانش در سرزمین کربلا در جنگ با سپاه کوفه به فرماندهی عمر بن سعد به شهادت رسید.شیعیان همهساله با آغاز ماه محرم به عزاداری میپردازند. مراسم عزاداری در بیشتر مناطق تا روزهای ۱۱ و ۱۲ محرم و در بعضی مناطق تا پایان ماه صفر ادامه مییابد. اوج این عزاداریها در روز عاشوراست. این روز در تقویم رسمی ایران، عراق، افغانستان، پاکستان و هند، تعطیل است.معنی لغویعاشور، عاشورا و عاشوراء، بنا به قول مشهور علمای لغت، دهم محرم را گویند و آن روزی است که حسین بن علی(ع) شهید شد.[۱] بعضی از واژهشناسان عاشورا را کلمهای عبرانی و مُعَرَّب (عربی شده) واژه عاشور دانستهاند. عاشورا در زبان عبری برای نامیدن روز دهم ماه تشری (ماه یهودی) به کار میرود.[۲]پیش از واقعه کربلادر کتاب جامع احادیث الشیعه از کتاب من لا یحضره الفقیه از امام باقر(ع) نقل شده: روزه در عاشورا قبل از واجب شدن روزه ماه رمضان معمول بوده، ولی پس از آن ترک شده است.[۳]اهل سنت روز عاشورا را سالگرد روزی میدانند که حضرت موسی(ع) دریای سرخ را شکافت و به همراه پیروانش از آن عبور کرد و این روز را گرامی داشته و روزه گرفتن در این روز را مستحب میدانند.[۴]عاشورا پس از واقعه کربلاواقعه کربلا در جمعه دهم مُحَرَّم سال ۶۱ قمری رخ داد. سن امام حسین (ع) در آن زمان ۵۶ سال و چند ماه بود.[۵]بنی امیه پس از واقعه کربلا با اقداماتی مانند شروع به ذخیره آذوقه یک سال خود، تبریک و شادباش گفتن و لباسهای نو پوشیدن، و روزه گرفتن، روز عاشورا را مبارک شمردند[۶]. چنانکه در زیارت عاشورای امام حسین (ع) آمده، «هذا یومٌ تَبَرَّکت بِهِ بَنُوأُمَیهَ».[۷]امامان معصوم شیعه از روزه عاشورا نهی کردهاند و در برخی موارد گفتهاند که در روز عاشورا تا نزدیک غروب چیزی نخورید و نیاشامید، اما نزدیک غروب چیزی بخورید تا روزه اصطلاحی نباشد.[۸]سوگواری در روز عاشوراصحنه ای از پرده خوانی؛ نوعی از عزاداری که تا دوره قاجار رونق داشته است.[۹]روز عاشورا مهمترین روز عزاداری در فرهنگ شیعیان است. در هر نقطهای که گروهی از شیعیان حضور داشته باشند در این روز مراسم سوگواری برگزار میشود. کشورهای شیعهنشین در این روز تعطیل رسمی هستند. بازارها و کسب و کار نیز تعطیل است. عزاداری که در ده روز اول محرم معمولا شبها و در مکانهای سرپوشیده برگزار میشد به کوچه و خیابانها منتقل میشود و مردم به صورت دستههای عزاداری حرکت میکنند. دستههای عزادار با خود پرچمهای عزا، علم، کتل، توغ، سایر نشانهای مربوط به عزاداری امام حسین(ع) را حمل میکنند. عزاداری روز عاشورا تا ظهر طول میکشد. دستهجات عزا معمولا به اماکن مذهبی عمومی مثل حرم امامان یا امامزادگان منطقه و منزل عالمان ساکن هر شهر میروند. در برخی مناطق نیز آخرین نقطه حرکت عزادارن قبرستان و محل دفن اموات است تا برای درگذشتگان طلب رحمت کنند. [نیازمند منبع]نخستین بار آل بویه این روز را تعطیل عمومی اعلام کردند و مردم به عزاداری مشغول شدند.[۱۰]شیعیان و حتی برخی اهل سنت و ادیان غیراسلامی، روز عاشورا را برای زندهداشت شهیدان کربلا به سوگ مینشینند. سوگواری محرم، در آغاز با گریه و شعرخوانی مُنشِدان صورت میگرفت؛ اما رفتهرفته مداحی، روضهخوانی، شمایلکشی، سینهزنی، تعزیه و جز آن بر مراسم سوگواری افزوده شد. بیشتر این آیینها در دوران آلبویه، صفویه و قاجار شکل گرفتند. برخی از عالمان دینی و روشنفکران مقابلههایی با بعضی از این آیینها (بهویژه قمهزنی) داشتهاند.[نیازمند منبع]اعمال روز عاشوراشیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان میگوید: شایسته است شخص در این روز مشغول کاری از کارهای دنیا نگردد و غمگین باشد و این امر در نحوه پوشش و خوراکش نمایان باشد. این روز را بر امام حسین (ع) عزاداری کند و آن حضرت را زیارت کند (به زیارت عاشورا). خواندن هزار مرتبه توحید، دعای عشرات، خودداری از خوردن و آشامیدن اما بدون قصد روزه و هزار مرتبه لعن بر قاتلان سید الشهدا نیز از اعمال ذکر شده برای این روز است.[۱۱]عاشورا پیش از اسلامیهودیان، مسیحیان، و اعراب زمان جاهلیت در گذشته عاشورا را بزرگ میداشته و این روز را روزه میگرفتهاند.[۱۲] فَیّومی در مصباح المنیر میگوید: از رسول خدا(ص) روایت شده: یک روز قبل از عاشورا و یک روز بعد از آن را هم روزه بگیرید تا از شباهت به یهود که فقط روز دهم را روزه میگرفتند خارج شوید.[۱۳] مضمون همین روایت در کتابهای سنن دارمی[۱۴]، سنن ابن ماجه[۱۵]، صحیح مسلم[۱۶]، جمهره اللغه[۱۷]، صحیح بخاری[۱۸] و نیل الأوطار[۱۹] هم نقل شده است.پانویسنک: دهخدا، لغتنامه دهخدا، ذیل واژه «عاشورا».دایره المعارف تشیع، ج۱۱، ص۱۵عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از جامع أحادیث الشیعه، ج۹، ص ۴۷۹؛ و من لایحضره الفقیه، ج۲، ص ۸۵اسحاق دبیری، روز عاشورا را چگونه بگذرانیم؟ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، موسسه اعلمی للمطبوعات، ص۸۴.کلیات مفاتیح الجنان، ص۲۹۰قمی، مفاتیح الجنان، ذیل «زیارت عاشورا».نک: عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۴۲کتابخانه مدرسه فقاهتموسسه شیعه شناسی، سنت عزاداری و منقبتخوانی، ص۷۹کلیات مفاتیح الجنان، ص ۲۸۹-۲۸۸نک: استادی، رضا، پیشینه عاشورا، در عاشوراشناسی، ص۳۹-۳۸عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از بیهقی، ج۴، ص ۲۸۷عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از سنن دارمی، ج۲، ص ۲۲عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از سنن ابن ماجه، ج۱، ص ۵۵۲عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از صحیح مسلم، ج۳، ص ۱۵۰عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از جمهره اللغه، ابن درید، ج۳، ص ۳۹۰عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از صحیح بخاری، ج۳، ص ۵۷عاشوراشناسی، مقاله پیشینه عاشورا، رضا استادی، ص۳۷-۳۸، به نقل از نیل الأوطار، ج۴، ص ۳۲۶منابعاستادی، رضا، عاشوراشناسی: مقاله پیشینه عاشورا، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۷ش.ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبین، بیروت، موسسه اعلمی للمطبوعات، بیتا.دایره المعارف تشیع، زیر نظر احمد صدر، کامران فانی، بهاءالدین خرمشاهی، تهران، موسسه انتشاراتی حکمت، چ اول، ۱۳۹۰ ش/۱۴۳۲ق.دهخدا، علیاکبر، لغتنامه دهخدا، تهران،۱۳۷۷ش.قمی، عباس، مفاتیح الجنان، قم، اسوه، بیتا.